Версия сайта для слабовидящих
11.04.2022 08:05
665

Кюнзегеш Юрий Шойдакович

Родился 17 октября 1927 г. в м. Арбык Тоджинского района Тувинской Народной Республики. Умер 9 ноября 2000 г. 

Поэт, переводчик, прозаик.

Окончил Абаканский учительский институт (1951), Высшие литературные курсы при Литературном институте им. М. Горького в Москве (1960).

Работал корректором, литературным сотрудником газет «Шын», «Тываның аныяктары», редактором и главным редактором Тувинского книжного издательства, редактором журнала «Улуг-Хем».

Значительную часть литературного наследия Ю. Кюзенгеша составляют переводы мировой классической и советской литературы.

Кроме творческой и переводческой деятельности, Ю. Кюзенгеш работал в области литературоведения и критики.

Награжден медалью «За доблестный труд». Отличник печати .

Заслуженный работник культуры Тувинской АССР (1987). Лауреат Государственной премии Тувинской АССР (1987). Лауреат Президентской  премии им. С. Сарыг-оола. Заслуженный работник Республики Тыва.

Народный писатель Тувы (1997).

В 2005 г. Указом Председателя Правительства Республики Тыва Ш.Д. Ооржака именем Юрия Шойдаковича Кюзенгеша названо Тувинское книжное издательство. Удостоен высокой чести войти в число лиц, названных в Государственной книге РТ «Заслуженные люди Тувы XX века».

Член Союза писателей СССР С 1949 г.

ОСНОВНЫЕ ПУБЛИКАЦИИ


Бодалдарым бодалдары: шүлүктер, баладарлар, очулгалар, шүлүглел


Койгунак: уругларга шүлүктер


Ховунуң аялгалары: шүлүктер, балладалар, шүлүглелдер


Найыралдың тугу: шүлүктер


Дуңмазының ыры: шүлүктер


Үелерниң үнү: шүлүктер


Өөрүшкүнү үлежир дээш: шүлүктер


Эзир; Ынакшыл; Ажыл: шүлүктер


Хүннү утку: шүлүктер


Чогаалдар чыындызы


Кижиниң изи: шүлүктер


Хаяда чурумалдар: шүлүктер


Ынакшылдың буяны: шүлүктер, шүлүглел


Ожук даштары: шүлүктер


Чаңгыс өнчүм – уян ырым: тоожу, шүлүктер


Ынакшылдың лириказы: шүлүктер, очулгалар


Баруздин С. Бөгүн кымнар өөренип турарыл?


Байкалдың чалгыглары: бурят чогаал чыындызы


Гудзенко С. Оруктар: шүлүктер, шүлүглелдер


Ынакшылдың оңмас чечээ: орус болгаш совет литератураның лириктиг шүлүктери


Михалков С. Степа акый


Лермонтов М. Шүлүктер болгаш шүлүглелдер


Щипачев С. Павлик Морозов: шүлүглел


Семушкин Т. Алитет дагларже чорупту: роман


Гоголь Н. Тарас Бульба: тоожу


Толстой Л. Бал сөөлүнде: чечен чугаа


Пушкин С. Олег мерген дугайында ыр


Некрасов Н. Тараачыннар уруглары: шүлүктер


Мальцев К. Чүректиң ханызындан: роман


Сутеев В. Чуруктуг тоолар


Горький М. Владимир Ильич Ленин: шүлүглел


Чуковский К. Читкен хүн: шүлүктер


Бай моол: шүлүктер


Маяковский В. Владимир Ильич Ленин: шүлүглел


Данилов С. Боолуг койгун: шүлүктер


Пушкин А. Өлуг даңгына болгаш чеми маадыр дугайында тоол


Шиллер Ф. Кара сагыш болгаш ханы ынакшыл: трагедия


Данилов С. Манчарның маңган ак ады: шүлүктер


Маяковский В. Шүлүглелдер: Владимир Ильич Ленин; Экизин аа!


Кильчичаков М. Кажар дилги: тоол


Михалков С. ϴңнүүм-биле кады: шүлүктер


Прокофьев А. Төрээн чурт: шүлүктер, шүлүглелдер


Бровко П. Акы-дуңмалашкы: шүлүктер, шүлүглелдер


Пушкин А. Бахчисарай фонтаны: шүлүглелдер


Пушкин А. Чогаалдар чыындызы


Моол литератураның шилинди чогаалдары: шүлүктер, чечен чугаалар, тоожулар